
مطالعه ژنتیکی جدید: اهلیسازی اسب ۴۲۰۰ سال پیش رخ داده، نه هزار سال قبل
یک مطالعه ژنتیکی بر روی اسبهای باستانی دودمان جدیدی را آشکار کرد که با اسبهای اهلی امروزی همخوانی دارد. این دودمان در زمانی نزدیک به سال ۲۲۰۰ پیش از میلاد به وجود آمده و با شواهد باستانشناسی از تصویرسازی اسبها در تدفینهای ارابه و بینرودان در رشتهکوه اورال تطابق دارد.
دودمان ۴۲۰۰ ساله اسبها، جد مستقیم اسبهای امروزی است
لودویک اورلاندو، باستانشناس مولکولی در مرکز انسانشناسی و ژنومیک تولوز فرانسه و از نویسندگان این تحقیق، به لایوساینس گفت فرآیند اهلیسازی برای اولین بار با هدف بهرهبرداری از گوشت و شیر توسط برخی گروههای شکارچی-گردآورنده در آسیای مرکزی آغاز شده است. این مردم که در قزاقستان جاری زندگی میکردند، از اسب برای حملونقل استفاده نمیکردند.
اورلاندو افزود که در مقطع بعدی، گروههای دیگر اهلیکننده اسب، نزدیک به ۴۲۰۰ سال پیش و با هدف پویایی و حرکت، به اهلیسازی اسبها روی آوردند. هیچ دودمانی از اسبها، نه در نسلهای قبل و نه در نسلهای بعد، مانند این دودمان در زمین گسترش نیافت.
تغییرات اقلیمی عامل محرک اهلیسازی بوده است
به گفته اورلاندو، محرک فرآیند اهلیسازی، یک رویداد اقلیمی بوده که باعث خشکسالی در جنوب غربی آسیا و استپ اوراسیا شد. اسبها میتوانستند مردم را به مناطق پوشیده از مراتع تازه منتقل کنند و بقای آنها را تضمین نمایند.
مطالعه تازه به شکلی قاطع اثبات میکند که اگرچه فرهنگ یامنا و دیگر فرهنگهای اولیه استپهای غربی با اسبهای وحشی در ارتباط بودهاند، اما اولین اهلیکنندگان اسبها نبودهاند. مدل ژنتیکی این تحقیق با دیگر شواهد موجود همپوشانی دارد.
فرهنگ یامنا اولین اهلیکننده اسب نبوده است
با وجود اینکه مطالعات قبلی، انسانهای فرهنگ یامنا را به دلیل مصرف شیر اسب، به عنوان اولین اهلیکنندگان شناسایی کرده بودند، نقش یامناها به احتمال زیاد تنها یک تلاش اولیه برای اهلیسازی اسبهای منطقه بوده است. تحقیق جدید مشخص میکند که مردم فرهنگ یامنا در مهاجرت دستهجمعی خود از اسبها بهره نگرفتهاند.
پاسخ به این سوال که چرا انسانها تا زمانی که حیوانات دیگری مانند سگ، گوسفند، گاو و حتی الاغ را اهلی کرده بودند، اسبها را اهلی نکرده بودند، تا حدی همچنان یک راز باقی مانده است. اما پس از اهلیسازی اسبها، انسانها تقریبا به هر مکانی که رفتند، اسبها را در کنار خود داشتند. اورلاندو میگوید گسترش نسبتا دیرین اسبها به وضوح توسط مردم انجام شده، زیرا چنین گستردگی بیسابقهای در مجموعه دادههای ما که ۵۰ هزار سال را پوشش میدهد، مشاهده نشده بود.