بیماری بوسه (مونونوکلئوز): علائم

بیماری بوسه (مونونوکلئوز) علائم، راههای انتقال، درمان خانگی و نکات پیشگیری, بیماری بوسه که در واژهنامه پزشکی به مونونوکلئوز عفونی یا تب غدهای شناخته میشود، یک عفونت ویروسی بسیار شایع و مسری است که بیشتر نوجوانان و جوانان را هدف قرار میدهد. عامل اصلی این بیماری ویروس اپشتین-بار (EBV) از خانواده هرپسویروسهاست، هرچند ویروسهای دیگری مانند سایتومگالوویروس نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.

از آنجا که ویروس عمدتاً از طریق بزاق و مخاط بینی منتقل میشود، در محاور عامیانه به آن بیماری بوسه میگویند. چرا به این بیماری بیماری بوسه میگویند؟ نام عامیانه این عفونت مستقیماً از راه اصلی انتقال آن گرفته شده است.

باعث شده تا در محیطهایی با تماس نزدیک مانند مدارس، اردوگاهها و نظاموظیفه، شیوع آن بالا باشد. علائم اصلی مونونوکلئوز چیست؟

علائم بیماری معمولاً ۴ تا ۶ هفته پس از تماس با ویروس (دوران کامن) ظاهر شده و ممکن است ۲ تا ۴ هفته یا بیشتر ادامه یابند.ا همراه است (شبیه استربتوکوک).

ورم گرههای لنفاوی بهویژه در ناحیه گردن، زیربغل و کنده. بزرگ شدن طحال (اسپلéگالی) در حدود ۵۰٪ موارد رخ میدهد و ریسک پارگی را به همراه دارد. بزرگ شدن کبد و التهاب کبد خفیف ممکن است باعث یرقان خفیف شود. سردرد، بدندرد، کاهش اشتها و گاهی جوش پوستی. گروههای پرریسک و شیوع بیماری اگرچه هر فردی در هر سنی میتواند مبتلا شود، اما نوجوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله بیشترین نرخ ابتلا با علائم بالینی را دارند.

کودکان کوچک معمولاً عفونت بیعلائم یا بسیار خفیف تجربه میکنند و ایمنی طولانیمدت کسب میکنند. ویروس پس از عفونت اولیه، تا پایان عمر در سلولهای بافت لنفوئید و گلو بیکار (لاتنت) میماند و میتواند به صورت متناوب در بزاق ترشح شود، بنابراین افراد میتوانند بدون داشتن علائم، ویروس را به دیگران منتقل کنند.

عوارض جانبی خطرناک پارگی طحال خطرناکترین عارضه بیماری بوسه، پارگی طحال است که اگرچه نادر است (کمتر از ۰.۵٪)، اما اورژانس جراحی است. طحال بزرگشده بسیار شکننده میشود و ضربههای جزئی به شکم، سقوط یا ورزشهای سنگین میتواند باعث ترکیدگی و خونریزی داخلی شود. به همین دلیل اجتناب از ورزشهای تماسی، وزنهبرداری و فعالیتهای سنگین تا ۴ هفته پس از بهبود علائم (و تا تایید پزشک) الزامی است.

سایر عوارض نادر شامل کمخونی همولیتیک، آنسفالی (التهاب مغز)، مننژیت، التهاب عضله قلبی، انسداد مجاری تنفسی ناشی از تورم شدید آمدنها و مشکلات عصبی مانند سندرم گیان-باره میشود. تشخیص بیماری بوسه چگونه انجام میشود؟

پزشک با توجه به علائم بالینی (تب، گلودرد، لنفآدنوپاتی، اسپلنومگالی) و نتایج آزمایشات آزمایشگاهی تشخیص را میگذارد تست مونوسپات یا تست هتروفیل آنتیبادی تست سریع و رایج، اما در هفتههای اول ممکن است منفی کاذب دهد. سرولوژی ویروس اپشتین-بار (آنتیبادیهای،، EBNA) برای تشخیص قطعی و تعیین فاز عفونت (حاد، نقاهت، یا عفونت پیشین). CBC (تعداد کامل سلولهای خون) نشاندهنده لیمفوسیتوز و وجود لیمفوسیتهای غیرمعمول است.

انزیمهای کبد (AST، ALT) معمولاً به شدت متوسط بالا میروند. درمان و مراقبتهای خانگی هیچ درمان آنتیویروسی خاص و تایید شدهای برای مونونوکلئوز عفونی وجود ندارد (آسیکلوویر بر علائم تاثیر قابلتوجهی ندارد). درمان حمایتی و علائمی است استراحت کامل در حاد ضروری است؛ با بهبود تدریجا فعالیت افزایش یابد. مایعدرمانی مصرف وفیر آب، آبمیوه و شربه برای پیشگیری از بیآبی.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی ایبوپروفن یا ناپروکسن برای تب، سردرد و بدندرد. استامینوفن جایگزین مناسب است. اسپیرین در کودکان و نوجوانان منع است (ریسک سندرم رای). مراقبت از گلودرد قرقره با آب نمک، آبنباتهای تسکیندهنده، و لوژنهای موضعی. کورتیکواستروئیدها (پردنیزولن) فقط در موارد شدید با انسداد مجاری تنفسی، کمخونی همولیتیک شدید، یا عوارض عصبی و قلبی با دستور پزشک تجویز میشوند.

پیشگیری از انتقال ویروس تا کنون واکسنی برای پیشگیری از عفونت اپشتین-بار وجود ندارد. بهترین راه پیشگیری، مراقبتهای بهداشتی است اجتناب از بوسیدن و اشتراک ظروف ăn/نوشیدنی، دندانهکش و لوازم آرایشی با افراد مبتلا. شستشوی مکرر دستها با آب و صابون. پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه. تمیز کردن سطوح متداول تماس.

بیماری بوسه در دوران بارداری عفونت با ویروس اپشتین-بار در بارداری معمولاً خطرناک نیست و مادران سالم زایمان میکنند. اما اگر عفونت ناشی از سایتومگالوویروس (CMV) باشد، ریسک انتقال به جنین و عوارض وجود دارد. در صورت ابتلا در دوران بارداری، حتماً با متخصص زنان و زایمان مشورت کنید. کی باید به پزشک مراجعه کرد؟ در صورت بروز موارد زیر فوراً مراجعه کنید درد شدید ناگهانی در بالای شکم (چپ) یا شانه چپ (نشانه پارگی طحال).

سختی در تنفس یا بلعیدن (ورم شدید آمدنها). تب بالا که با دارو کنترل نمیشود. سرگیجه، غش، یا خفگی. ضعف عضلانی یا بیحسی در اندامها. پوست و چشم زرد (یرقان). هشدار! این نوشته فقط جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن ملزم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر