تاندون آشیل: علل، علائم و روشهای پیشگیری و درمان پارگی و التهاب

تاندون آشیل علل، علائم و روشهای پیشگیری و درمان پارگی و التهاب, تاندون آشیل بلندترین و قویترین تاندون بدن انسان است که مانند یک طناب مقاوم، عضلات ساق را به استخوان پاشنه متصل میکند. این بافت در انتقال قدرت برای راه رفتن، دویدن و پرش نقش حیاتی ایفا میکند؛ با این حال، به دلیل تحمل بارهای سنگین، بسیار مستعد صدمهدیدگی است.

پارگی، کشیدگی و التهاب تاندون آشیل از رایجترین آسیبهای ورزشی و حرکتی محسوب میشوند که بیشتر در میان جوانان فعال و افراد میانسال رخ میدهند. رایجترین انواع آسیبهای تاندون آشیل تاندون آشیل در طول روز بار عظیمی را تحمل میکند، زیرا در هر قدم وزنه بدن بر روی آن است.

آشیل زمانی رخ میدهد که تاندون بیش از حدความ تحمل خود کشیده شود و परिणाम آن ناتوانی کامل از رهابتاری و دویدن است.

التهاب تاندون (تاندونیت) شامل التهاب بافت درونی و پارگیهای میکروسکوپی است. اگر درمان نشود، میتواند به ضعف مزمن و پارگی کامل منجر گردد. التهاب غیردرجه معمولاً در قسمت میانی تاندون و در جوانان رخ میدهد، در حالی که التهاب درجه در ناحیه اتصال به استخوان و در هر سنی ممکن است. عوامل و دلایل بروز صدمه هرچند تاندون آشیل بسیار مقاوم است، افزایش ناگهانی بار، بیتوجهی به اصول ایمنی و عوامل داخلی میتوانند منجر به آسیب شوند.

علل التهاب تاندون عدم انجام گرم کردن کامل و اصولی قبل از فعالیت ورزشی دویدن یا پیادهروی روی سطوح سخت و ناهموار استفاده از کفشهای نامناسب یا فرسوده افزایش ناگهانی شدت فعالیت بدنی ضعف ذاتی عضلات ساق علل پارگی تاندون حرکات ناگهانی و شدید مانند پریدن، چرخیدن یا اسپرینت سقوط از ارتفاع یا ضربه مستقیم به مچ پا بیماریهای مراقی و یک تزریق استروئید در مفصل مچ پا مصرف برخی آنتیبیوتیکها مانند فلوروکینولونها (سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین) علاوه بر موارد بالا، افزایش سن، اضافهوزن و جنسیت مذکر (مردان پنج برابر زنان در خطرند) از عوامل تشدیدکننده ضعف تاندون هستند.

علائم و نشانههای صدمهدیدگی درد و حساسیت در ناحیه پشت پاشنه، از خفیف تا شدید، اولین نشانه است. سفتی صبحگاه که با فعالیت به مرور بهبودیده میشود، تورم موضعی، ضعف در قدرت عضله ساق، ناتوانی از خم کردن پا به جلو و عدم امکان ایستادن روی پنجه پا از سایر علائم هستند. در موارد پارگی کامل، بیمار اغلب حس ضربهای شبیه به لگد زدن در ساق را توصیف میکند.

روشهای تشخیص پزشکی با’ اولین علائم درد، تورم یا سفتی، مراجعه به پزشک متخصص ضروری است. تشخیص بر اساس معاینه بالینی، سوابق بیمار و تستهای جسمانی (مانند تست تامپسون) انجام میشود. برای تأیید دقیق میزان پارگی و ارزیابی بافتهای نرم، پزشک ممکن است درخواست تصویربرداری با MRI دهد.

استراتژیهای درمان و بهبود درمان بستگی به شدت صدمه دارد و از روشهای محافظهکاره تا جراحی طیف وسیعی را پوشش میدهد مراقبتهای اولیه (RICE) استراحت کامل ۲ تا ۳ روزه، یخدرمانی، بانداژ فشردهسازی و بالا نگه داشتن پا. درمان دارویی مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی برای کنترل درد و التهاب. فیزیوتراپی و تمرینات برنامههای تمرینی کششی و تقویتی عضلات ساق، تراپیهای دستی، امواج شوک و لیزر درمانی برای تحریک ترمیم بافت.

اورتوپدی و ابزار کمکی استفاده از پتکهای پاشنه، پشتپاهای پزشکی یا باندهای کینزیو تا کاهش تنش بر روی تاندون. تزریقات تجویزی در موارد مقاوم، تزریق آرثروپد (PRP) یا سایر درمانهای بیولوژیک ممکن است مد نظر قرار گیرد (تزریق مستقیم استروئید در تاندون به دلیل خطر پارگی توصیه نمیشود). جراحی در پارگیهای کامل یا مواردی که با درمانهای محافظهکاره بهبودی نیافتهاند، انجام میشود.

روشهای جراحی شامل رهاسازی گاستروکنمیوس، دبریدمان (تمیزکاری بافتهای نخره و خارهای استخوانی) و بازسازی تاندون با پچهای تاندونی (مانند تاندون فلوکولاریس لانگوس) میباشد. اقدامات پیشگیری برای سلامت تاندون پیشگیری همواره سادهتر و موثرتر از درمان است. برای محافظت از تاندون آشیل، رعایت موارد زیر ضروری است انتخاب کفش مناسب، استاندارد و متناسب با نوع فعالیت (ترجیحاً کفشهای پزشکی یا ورزشی مخصوص).

انجام کامل برنامه گرم کردن و کشیدن پیش از ورزش و سرد کردن پس از آن. افزایش تدریجی شدت و حجم تمرین (قانون ۱۰درصدی در افزایش حجم هفتگی). تجنب تمرین روی سطوح سخت، ناهموار یا لغزنده. گنجاندن حرکات تقویتی عضلات ساق (مانند هیج کالف) در برنامه هفتگی. رعایت روزهای استراحت و ریکاوری مناسب بین جلسات تمرین. کنترل وزن بدن و مدیریت بیماریهای پایه مانند دیابت.

نتیجهگیری تاندون آشیل با وجود استحکام بالا، در برابر بارهای ناگهانی، بیتوجهی به اصول ایمنی و فرسودگی مزمن آسیبپذیر است. تشخیص زودهنگام و درمان هدفمند، پیشرفت آسیب به پارگی کامل را پیش میگیرد. اکثریت صدمههای تاندون آشیل با رعایت پروتوکلهای درمانی و فیزیوتراپی به طور کامل قابل ترمیم هستند. در صورت بروز هرگونه درد یا سفتی در ناحیه پاشنه، به جای خود درمان، مراجعه به متخصص جراحی ارتوپدی یا پزشک پزشکی ورزشی اولویت اول است.

منبع