تحلیل قطع اینترنت در جنگ ۱۲ روزه: تدبیر امنیتی یا خاموشی صدای مدافعان ایران

تحلیل قطع اینترنت در جنگ ۱۲ روزه تدبیر امنیتی یا خاموشی صدای مدافعان ایران؟, جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل، چالشهای جدی در حوزه دسترسی به اطلاعات و ارتباطات را برای شهروندان به همراه داشت. محدودیتهای ناگهانی اینترنت و فیلترینگ پلتفرمهای پرکاربرد مانند واتساپ، تلگرام و اینستاگرام، بحثهای گستردهای را در مورد لزوم و اثربخشی این تدابیر برانگیخت.

زمانبندی و ابعاد اختلال در دسترسی به اینترنت از ساعات نخستین آغاز حملات، کاربران با افت شدید سرعت، ناپایداری اتصال و مسدودیت اپلیکیشنهای پیامرسانی روبرو شدند. وزارت ارتباطات این محدودیتها را موقت و ناشی از شرایط اختصاصی امنیتی توصیف کرد.

با اعلام آتشبس، واتساپ و اینستاگرام به سرعت بازگردند و انتظار میرفت تلگرام نیز در آینده نزدیک در دسترس قرار گیرد. دیدگاه کارشناسان حقوقی فیلترینگ، ناکارآمد و غیرقانونی کامبیز نوروزی، حقوقدان و کارشناس رسانه، سیاست فیلترینگ را فاقد پشتوانه قانونی و نقض صریح آزادی بیان خواند.

او استدلال کرد که در نبود رسانه ملی کارآمد و فراگیر، پلتفرمهای خارجی نقش رسانههای جایگزین را ایفا میکنند و صدای هزاران استاد، فعال و اندیشمند ایرانی را به مردم میرسانند.

منظور مسئولان تدبیر موقت برای مدیریت ریسک علی حکیمجوادی، رئیس هیئتمدیره سازمان نصر، فیلترینگ را تصمیمی موقت و در شرایط خاص امنیتی برای کنترل فضای عمومی و مدیریت ریسکها دانست. او پذیرفت که این محدودیتها باعث اختلال در ارتباطات مردم با بستگان خارج از کشور شده، اما تأکید کرد که بسترهای داخلی در دسترس بودهاند.

حکیمجوادی اظهار امیدواری کرد که با عبور از شرایط بحرانی، شاهد پایداری بیشتر و دسترسی آزادتر به اطلاعات باشیم. تحلیل سیاسی ضرورت امنیتی در آغاز، اما بیتوجیه در ادامه اسماعیل گرامیمقدم، کارشناس سیاسی، فیلترینگ در اوج درگیری را بر پایه ملاحظات امنیتی و جلوگیری از سوءاستفاده دشمن (مانند ردیابی پهپادها و حملات سایبری) قابل دفاع خواند.

با این حال، او با صراحت اعلام کرد که پس از فروکش تهدیدات نظامی، تداوم فیلترینگ توجیه امنیتی ندارد و به رفاه عمومی، کسبوکارها و جریان آزاد اطلاعات صدمه میزند. گرامیمقدم بر ضرورت بازگشت تدریجی به حالت عادی با نظارت شورای عالی امنیت ملی و حفظ هوشیاری در برابر تهدیدات باقیمانده تأکید کرد.

نتیجهگیری تعادل بین امنیت و حقوق شهروندی مجموعه نظرات نشان میدهد که اگرچه قطع موقت اینترنت در لحظههای اوج تهدید میتواند یک تدبیر بازدارنده تلقی شود، اما تجربه این دوازده روزه اثبات کرد که استراتژی فیلترینگ گسترده، نه مانع از نفوذ دشمن میشود و نه امنیت پایدار را تضمین میکند.

مسیر پیش رو، نیازمند رویکردی هوشمندانه است که زیرساختهای ارتباطی را به عنوان دارایی ملی حفظ کند، در عین حال از امنیت سایبری با ابزارهای هدفمند و نه انبوهی محافظت نماید.