خواص گیاه کبر (کاپاریس): ۱۲ فایده درمانی و ارزش غذایی کامل

کبر، جوانه‌ی نارس گیاه «کاپاریس اسپینوزا» است که با نام‌های محلی چون دِهِک، دَک، هندوانه‌کوهی و خیاروک نیز شناخته می‌شود. این گیاه با طعم و عطر منحصر‌به‌فرد، به‌عنوان چاشنی یا تزئین‌کننده غذاها کاربرد فراوانی دارد. به‌دلیل داشتن ویتامین‌ها، مواد معدنی و فیبر، کبر خواص درمانی متنوعی از جمله تسکین روماتیسم مفصلی و بهبود مشکلات پوستی دارد. در این مقاله به بررسی ارزش غذایی، ۱۲ خاصیت درمانی، روش مصرف و نکات نگهداری این گیاه پرکاربرد می‌پردازیم.

کاپاریس یا کبر چیست؟

• کاپاریس جوانه‌ی نارس گیاه «کاپاریس اسپینوزا» می‌باشد. این گیاه از گونه‌های پایا و برگ‌ریز است و بومی منطقه مدیترانه، بخش‌هایی از آسیا و آفریقای جنوبی محسوب می‌شود.
• کاپاریس یکی از مؤلفه‌های اصلی رژیم غذایی مدیترانه‌ای است.
• جوانه‌ها وقتی به‌اندازه یک نخود برسند، برداشت شده، در نور خورشید خشک و سپس به‌سبب طعم خاص، به‌صورت ترشی تهیه می‌شوند. شواهد تاریخی نشان می‌دهد از کبر از دوران سومری‌ها در غذاها استفاده می‌شده است.
• اندازه کبر متغیر است؛ از بزرگی دانه فلفل سیاه تا زیتون سبز کوچک.
• کبرهای بزرگ‌تر طعم قوی‌تری دارند، در حالی که اندازه‌های کوچک‌تر عطر نیرومندتری انتشار می‌دهند.
• دانه‌های کبر به‌صورت دستی برداشت و بسته‌بندی می‌شوند. این گیاه به‌خاطر طعم، عطر و فواید سلامتی منحصر‌به‌فردش شهرت جهانی دارد.
• هر قاشق غذاخوری کبر تنها ۲ کالری انرژی دارد؛ بنابراین برای کاهش دریافت کالری گزینه‌ای عالی است. علاوه بر کالری پایین، کبر حاوی آنتی‌اکسیدان، فیتوکمیکال‌ها و ویتامین‌های ضروری بدن می‌باشد.

ارزش غذایی کاپاریس (در هر ۱۰۰ گرم)

۵ گرم کربوهیدرات، ۰.۴ گرم قند، ۳ گرم فیبر، ۰.۹ گرم چربی، ۲ گرم پروتئین، ۴ میلی‌گرم ویتامین C، ۱۳۸ واحد بین‌المللی ویتامین A، ۲۴.۶ میلی‌گرم ویتامین K، ۰.۸۸ میلی‌گرم ویتامین E، ۰.۶۵۲ میلی‌گرم نیاسین (B۳)، ۰.۱۳۹ میلی‌گرم ریبوفلاوین (B۲)، ۱.۷ میلی‌گرم آهن، ۲۹۶۰ میلی‌گرم سدیم، ۴۰ میلی‌گرم پتاسیم و ۹۶ کیلوژول انرژی.

۱۲ خاصیت درمانی گیاه کبر برای سلامتی

۱. قدرت آنتی‌اکسیدانی بالا

کاپاریس غنی از فلاونوئیدهایی چون روتین و کوئرستین است که خاصیت آنتی‌اکسیدانی قوی دارند. آنتی‌اکسیدان‌ها اثرات مخرب رادیکال‌های آزاد را خنثی می‌کنند که عامل بسیاری از بیماری‌ها از جمله سرطان و عوارض پوستی هستند.

• روتین گردش خون را تسهیل کرده و در درمان آسیب‌های عروق خونی موثر است.
• مطالعات اخیر نشان داده‌اند کوئرستین اثرات تسکین‌دهنده، ضدالتهاب، ضدباکتری و ضدسرطانی دارد.

۲. منبع غنی از مواد معدنی

کبر حاوی مواد معدنی‌ای چون آهن، کلسیم، مس و مقادیر قابل‌توجهی از سدیم است.

• کلسیم در استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها نقش دارد.
• مس با پروتئین‌ها متحد شده و آنزیم‌هایی را تولید می‌کند که واکنش‌های بیوشیمیایی بدن را تسهیل می‌کنند.
• آهن به عضلات کمک می‌کند تا اکسیژن را ذخیره و استفاده کنند و جزو آنزیم‌های هضمی است.

۳. حاوی ویتامین‌های متنوع

این گیاه منبع خوبی از ویتامین‌های K، A، نیاسین (B۳) و ریبوفلاوین (B۲) است.

• ویتامین A بینایی را تقویت کرده، دید در نور کم را آسان می‌سازد، ریسک برخی سرطان‌ها را کاهش داده و سیستم ایمنی را تقویت می‌کند.
• ویتامین K برای سلامت استخوان‌ها حیاتی است و تشکیل لخته‌های خونی را پیشگیری می‌کند.
• نیاسین از بیماری‌های قلبی-عروقی پیشگیری کرده و کارکرد شناختی، عصبی و گوارش را پشتیبانی می‌کند.
• ریبوفلاوین تبدیل غذا به انرژی را تسهیل کرده، کارکرد غدد فوق‌کلیوی و سلامت دستگاه عصبی را تضمین می‌کند.

۴. منبع خوب فیبر غذایی

کبر فیبر خوبی دارد که یبوست را رفع می‌کند. یک قاشق غذاخوری کبر شامل ۰.۳ گرم فیبر است که ۳ درصد نیاز روزانه بدن را تامین می‌کند.

۵. خنثی‌سازی مواد مضر ناشی از رژیم پرچرب

افرادِ مصرف‌کننده چربی و گوشت قرمز بالا، باید کبر بیشتری بخورند. ترکیبات موجود در کبر مواد سمی تشکیل‌شده از هضم این غذاها را نابود می‌کند که می‌توانند پیش‌درآمد سرطان و بیماری‌های قلبی باشند.

۶. تسکین دردهای روماتیسم

از دوران یونان باستان، کبر به‌عنوان مسکن طبیعی برای کاهش دردهای ناشی از روماتیسم به‌کار می‌رفته است.

۷. درمان نفخ و درد معده

کبر در رفع نفخ و تسکین درد معده موثر است و اشتها را بهبود می‌بخشد.

۸. کمک به کنترل دیابت

ترکیبات شیمیایی کبر از تنظیم قند خون پشتیبانی می‌کنند. اگر از داروهای کاهنده قند مصرف می‌کنید، از مصرف زیاد کبر خودداری کنید تا هپوگلیسمیای شدید رخ ندهد.

۹. تسکین گرفتگی سینه

کاپاریس از احتقان و گرفتگی سینه پیشگیری کرده و خلط گلوی را کاهش می‌دهد.

۱۰. رفع خشکی پوست

کبر برای درمان خشکی پوست مفید است و می‌توان به‌صورت موضعی روی پوست از آن برای آبرسانی استفاده کرد.

۱۱. درمان مشکلات پوستی

از کبر برای درمان قرمزی، سوزش و جوش پوست استفاده می‌شود. به همین دلیل در محصولات مراقبت پوستی نیز کاربرد دارد. خاصیت آنتی‌اکسیدانی آن روند پیری پوست را نیز کند می‌کند.

۱۲. تقویت رشد مو

کبر غنی از ویتامین B و آهن است که در فرمولاسیون‌های مراقبت مو کاربرد دارند. ویتامین B و آهن رشد مو را تسریع کرده، گردش خون را بهبود می‌بخشند و از ریزش مو پیشگیری می‌کنند. گردش خون خوب پیش‌نیاز موهای سالم و براق است.

سوالات متداول درباره گیاه کبر (کاپاریس)

۱. گیاه کبر (کاپاریس) چیست؟

گیاه کبر، با نام‌هایی چون هندوانه‌کوهی یا خیاروک، در واقع جوانه نارس گیاه «کاپاریس اسپینوزا» است. این گیاه بومی مناطق مدیترانه، بخش‌هایی از آسیا و آفریقای جنوبی بوده و جزء اصلی رژیم مدیترانه‌ای محسوب می‌شود. جوانه‌های آن پس از برداشت، خشک و به‌صورت ترشی مصرف می‌شوند.

۲. مهم‌ترین خواص گیاه کبر برای سلامتی چیست؟

گیاه کبر به‌دلیل ترکیبات غنی، فواید درمانی فراوانی دارد:

• آنتی‌اکسیدان قوی: غنی از روتین و کوئرستین برای مقابله با رادیکال‌های آزاد و کاهش ریسک سرطان.
• منبع مواد معدنی و ویتامین: حاوی آهن، کلسیم، مس و ویتامین‌های A، K، B۲، B۳ برای استخوان‌ها، بینایی، اعصاب و انرژی.
• بهبود پوست و مو: موثر در خشکی، قرمزی، جوش و تقویت رشد مو به‌واسطه ویتامین B و آهن.
• پشتیبانی گوارش و کنترل دیابت: درمان نفخ، درد معده، بهبود اشتها و تنظیم قند خون.
• تسکین روماتیسم: به‌صورت مسکن سنتی برای دردهای مفصلی به‌کار رفته است.

۳. روش مصرف گیاه کبر چگونه است؟

کبر بیشتر به‌عنوان چاشنی طعم‌دهنده یا تزئین غذا استفاده می‌شود. رایج‌ترین فرم مصرف، ترشی کبر است که به‌سبب طعم و بوی خوب در سس‌ها، سالادها و غذاهای گوشتی کاربرد دارد.

۴. ارزش غذایی کبر چیست؟

کبر ماده غذایی کم‌کالری است (۲ کالری در هر قاشق). هر ۱۰۰ گرم شامل ۵ گرم کربوهیدرات، ۳ گرم فیبر، ۲ گرم پروتئین و ویتامین‌ها و مواد معدنی متنوعی از جمله ویتامین A، C، E، K، آهن، پتاسیم و سدیم می‌باشد.

۵. بهترین نوع کبر برای خرید کدام است و نحوه نگهداری چگونه است؟

بهترین کبر، دانه‌های کوچک (اندازه فلفل سیاه) با رنگ سبز تیره است. کبر معمولاً در آب‌نمک فروش می‌یابد و پس از خرید باید در یخچال و در همان آب‌نمک نگهداری شود تا از خشک شدن جلوگیری گردد.