راهنمای کامل انسداد عروق چشم: علائم

راهنمای کامل انسداد عروق چشم علائم، تشخیص و روشهای درمان سکته چشمی, سکته چشمی اصطلاحی است که برای توصیف از دست دادن ناگهانی بینایی ناشی از قطع جریان خون به بافتهای حساس چشم به کار میرود. این وضعیت میتواند بر روی شبکیه، لایه نورگیر در پشت چشم، یا عصب بینایی که سیگنالهای بصری را به مغز منتقل میکند، تأثیر بگذارد.

اگرچه تجربه کور شدن ناگهانی بسیار ترسناک است، اما مداخله پزشکی فوری میتواند از بروز آسیبهای دائمی جلوگیری کند یا شدت آن را به شدت کاهش دهد. در این مقاله به بررسی انواع، علل، علائم و روشهای تشخیص و درمان این بیماری میپردازیم. سکته چشمی چیست و چگونه رخ میدهد؟ این عارضه زمانی اتفاق میافتد که گردش خون به سمت بافتهای عصبی چشم (شبکیه یا عصب بینایی) مختل شود.

(گلوکوم) یا نشت مایع نیز میتواند منجر به این وضعیت شود. شیوع این بیماری نسبتاً کم است و حدود ۱ تا ۲ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر دچار آن میشوند.

انواع اصلی سکته چشمی بر اساس نوع رگ خونیِ درگیر و مکانیزم انسداد، سکته چشمی به چهار دسته اصلی تقسیم میشود انسداد شریان شبکیه (RAO) مسدود شدن شریان یا شریانهای فرعی که خون اکسیژندار را به شبکیه میرسانند. انسداد سیاهرگ شبکیه (RVO) انسداد در وریدهای کوچک که خون بیاکسیژن را از شبکیه خارج میکنند.

نوروپاتی ایسکمیک قدامی شریانی عصب بینایی (AION) کاهش جریان خون به عصب بینایی، معمولاً ناشی از التهاب عروق متوسط و بزرگ (به ویژه آرتریت سلول غولپیکر). نوروپاتی ایسکمیک قدامی غیرشریانی عصب بینایی (NAION) کاهش جریان خون به عصب بینایی بدون التهاب، معمولاً در عروق کوچکتر و ناشی از عوامل واسکولار و آناتومیک. در برخی موارد، انسداد عروق شبکیه و آسیب به عصب بینایی به طور همزمان رخ میدهند.

علل و عوامل خطر سکته چشمی ریشه اصلی این بیماری، عدم رسیدن اکسیژن به بافتهای عصبی چشم است که منجر به مرگ سلولی و قطع انتقال پیامهای بینایی به مغز میشود. ۱.

این انسدادها ممکن است گذرا (چند ثانیه تا دقیقه) یا دائمی باشند. عوامل خطر شامل بیماریهای قلبی-عروقی و مغزی دیابت، فشار خون بالا، کلسترول بالا سیگار کشیدن اختلالهای لختهسازی خون (ترومبوفیلی) به خصوص در جوانان گلوکوم (به عنوان عامل مساعد در انسداد وریدها) این نوع بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال و در مردان رایجتر است. ۲.

علل نوروپاتی ایسکمیک قدامی عصب بینایی الف) نوع شریانی (AION) شایعترین علت، آرتریت سلول غولپیکر (آرتریت ت) است. این بیماری التهابی سیستمیک عروق متوسط و بزرگ را درگیر میکند و با ورم دیواره رگها، لومن آنها را تنگ و مسدود میکند. عوامل ژنتیکی، عفونتهای شدید و بیماریهای خودایمنی در بروز آن نقش دارند و در زنان رایجتر است.

ب) نوع غیرشریانی (NAION) این نوع التهابی نیست و ناشی از اختلال همودینامیکی (جریان خون) در عصب بینایی است. عوامل خطر شامل دیابت، فشار خون بالا، کلسترول بالا، سیگار مصرف داروهای مهارکننده فسفودیاستراز نوع ۵ کاهش شبانه فشار خون (در ۷۳٪ موارد) یا هیپوولمی (مراحل پایانی بیماری کلیه) سازماندهی آناتومیک دیسک نوری (کاپ کوچک یا عدم وجود کاپ) این نوع بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال و نژاد سفیدپوست دیده میشود.

علائم و نشانههای هشداردهنده سکته چشمی معمولاً بدون درد و به صورت ناگهانی (معمولاً صبح هنگام بیداری) آغاز میشود. بیمار ممکن است نقطه کور، تیره شدن نیمه میدان دید، کاهش تضاد یا حساسیت به نور را تجربه کند. علائم بر اساس نوع انسداد شبکیه انسداد شریان مرکزی شبکیه (CRAO) از دست دادن ناگهانی و شدید بینایی در یک چشم. انسداد ورید مرکزی شبکیه (CRVO) کاهش ناگهانی و بیدرد بینایی.

انسداد شریان شاخهای (BRAO) از دست دادن بخشی از میدان دید یا بینایی مرکزی. انسداد ورید شاخهای (BRVO) کدر شدن بینایی، نقص میدان دید، یا تشکیل نقاط کور. علائم نوروپاتی ایسکمیک عصب بینایی AION (شریانی) کور شدن کامل و سریع یک چشم در عرض ساعات. در صورت عدم درمان، چشم دیگر در ۱ تا ۲ هفته درگیر میشود. ممکن است با تب، خستگی، درد فک، حساسیت پوست سر و کاهش وزن همراه باشد.

NAION (غیرشریانی) کاهش بیدرد بینایی در ساعات تا روزها، اغلب در نیمه پایین میدان دید و با کاهش بینایی رنگی. روشهای تشخیص سکته چشمی پزشک چشمی با بررسی حد بینایی، فشار درون چشمی و بازدید قاع چشم (افتالموسکوپی) اقدام به تشخیص اولیه میکند. برای تأیید و تعیین نوع دقیق، آزمایشهای زیر به کار میروند آزمایش میدان دید نقشهبرداری حساسیت شبکیه و عصب بینایی.

توموگرافی انسجام نوری (OCT) تصویربرداری با تفکیک بالا از لایههای شبکیه و عصب بینایی. آنژیوگرافی فلورسئین تزریق رنگ برای نمایش گردش خون و محل دقیق انسداد یا نشت. تونومتری اندازهگیری فشار چشم برای ارزیابی گلوکوم. برای یافتن علت زمینهای، آزمایشهای خونی (قند، لیپید، پروفایل لختهسازی، نشانگرهای التهابی) و مشورت با متخصص داخلی یا مغز و اعصاب ضروری است.

تشخیص تفکیکی نوروپاتیهای عصب بینایی تشخیص AION آزمایشهای ESR و CRP برای سنجش التهاب سیستمیک، بررسی علائم بالینی آرتریت سلول غولپیکر و در صورت نیاز، بیوپسی شریان ت برای تأیید قطعی. تشخیص NAION از آنجا که التهاب وجود ندارد، ESR و CRP نرمال هستند.

تشخیص بر اساس مشاهده دیسک نوری با کاپ کوچک/نداردن کاپ (از طریق افتالموسکوپی یا OCT) و رد سایر مواردی مانند مالتیپل اسکلروزیس، نوروسفلیس، سارکوئیدوز، جداشدگی شبکیه و امبولیهای گذرا است. استراتژیهای درمان سکته چشمی عامل کلیدی در نتیجه درمان، سرعت اقدام است. هدف، بازگرداندن بینایی یا حداقل کردن آسیب است.

در انسداد شریان مرکزی، پنجره زمانی طلایی ۹۰ تا ۱۰۰ دقیقه برای بازگرداندن جریان خون وجود دارد؛ پس از ۴ ساعت، احتمال بهبود به شدت کاهش مییابد. درمان انسداد عروق شبکیه بازگشت بینایی در بسیاری از موارد خودبهخودی رخ میدهد اما کامل نیست. روشهای درمانی شامل ماساژ چشمی برای جابجایی لخته. تنفس کربن دیاکسید-اکسیژن وازودیلاتاسیون (گشایش رگها) و افزایش جریان خون.

پاراسنتز (پاراسنتزیس قرنیه) تخلیه مایع برای کاهش فشار درون چشمی. داروهای رقیقکننده خون و ضدترومبوتیک برای حل لخته. لیزردرمانی و ضد-VEGF برای مدیریت عوارضی مانند نشت مایع، نوآوری عروق و گلوکوم نووسکولار. تزریق کورتیکواستروئید (تریامسینولون، دگزامتازون) برای کاهش ورم و التهاب ماکولا. برای پیشگیری از تکرار در چشم دیگر، آسپرین، وارفارین، داروهای ضدفشار و استاتینها تجویز میشوند.

درمان نوروپاتی ایسکمیک شریانی (AION) این حالت اورژانس پزشکی است. درمان فوری با کورتیکواستروئیدهای سیستمی (پریدنیزون خوراکی یا متیلپریدنیزولون درونریزی در ۳ روز اول) برای جلوگیری از درگیری چشم دیگر و کنترل التهاب سیستمیک ضروری است. برای کاهش عوارض جانبی طولانیمدت استروئید، داروهای ایمنیفشارکننده مانند متوترکسات به عنوان استروئید-اسپیرینگ (جایگزین استروئید) اضافه میشوند.

درمان نوروپاتی ایسکمیک غیرشریانی (NAION) درمان قطعی و موثر برای NAION وجود ندارد. تمرکز بر کنترل عوامل خطر زمینهای (دیابت، فشار خون، کلسترول) برای جلوگیری از درگیری چشم دیگر است. تزریق کورتیکواستروئید درون چشمی به دلیل سمیت عصبی توصیه نمیشود. جراحی تخلیه فشار غلاف عصب بینایی (OPSD) در موارد خاص و با احتیاط مورد بررسی قرار میگیرد اما برای NAION اثبات شده نیست.

پیشگیری از سکته چشمی چون اکثر عوامل خطر قابل کنترل هستند، تغییر سبک زندگی نقش حیاتی دارد کنترل دقیق قند خون، فشار خون و کلسترول ترک سیگار فعالیت بدنی منظم و وزن سالم بازدیدهای دورهای چشمپزشکی (به خصوص در افراد بالای ۵۰ سال و دیابتیها) مدیریت استرس و اطمینان از خواب کافی برای جلوگیری از افتهای ناگهانی فشار خون سوالات متداول ۱. آیا سکته چشمی با سکته مغزی یکی است؟ خیر.

سکته چشمی فقط بینایی را هدف قرار میدهد، در حالی که سکته مغزی میتواند باعث فلج، اختلال گفتار، حافظه و بلع شود. ۲. آیا سکته چشمی میتواند باعث سکته مغزی شود؟ مستقیم خیر، اما وجود سکته چشمی نشاندهنده بیماری واسکولار سیستمیک است که ریسک سکته مغزی را افزایش میدهد. ۳. چقدر خطرناک است؟ خطر مستقیم بر جان وجود ندارد، اما میتواند منجر به کوری دائمی یک یا دو چشمی شود. ۴. آیا کووید-۱۹ میتواند باعث سکته چشمی شود؟ بله.

کووید-۱۹ با ایجاد حالت پرولتهبودگی (افزایش به لختهسازی) میتواند منجر به انسداد شریان شبکیه شود. ۵. پس از بروز علائم چه باید کرد؟ بلافاصله به نزدیکترین مرکز چشم یا اورژانس مراجعه کنید. هر دقیقه تأخیر، شانس بهبود بینایی را کاهش میدهد. نظر شما چیست؟ آیا تا به حال با عوارض سکته چشمی روبرو شدهاید یا در مورد روشهای پیشگیری و درمان سوالی دارید؟

تجربیات و نظرات خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید و این مقاله را با آشنایان خود به اشتراک بگذارید تا آگاهی عمومی افزایش یابد. هشدار! این مقاله تنها جنبه اطلاعرسانی و آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص و تجویز پزشک متخصص چشم نیست. برای هرگونه تصمیم درمانی، حتماً با متخصص مشورت کنید.