مرخصی استحقاقی کارگران و کارمندان؛ محاسبه روزها

مرخصی استحقاقی کارگران و کارمندان؛ محاسبه روزها، انواع و نکات قانونی مهم, در گذشته بخش وسیعی از جامعه هیچ حق و اختیاری نداشتند و مجبور بودند بدون توقف برای اربابان کار کنند. با گذشت زمان و تدوین قوانین کار، روابط مشاغل منظم شده و حقوقی همچون مرخصی برای محافظت از کارگران در برابر بیگاری تعریف گردید. امروزه در اکثر کشورها مرخصی به عنوان یک حق مسلم شناخته شده است که انواع و ضوابع گوناگونی دارد.

یکی از رایجترین این موارد مرخصی استحقاقی است که به کلیه افراد شاغل تعلق میگیرد. در این مقاله به تشریح کامل این مرخصی، نحوه محاسبه، انواع آن و تفاوتهای کلیدی با مرخصی استعلاجی میپردازیم. مرخصی چیست و فلسفه وجود آن چیست؟ مرخصی به معنای حق ترک محل کار در روزهای کاری است.

و قانون مدیریت خدمات کشوری، حق مرخصی به طور صریح مورد توجه قرار گیرد.

انواع مرخصی در قوانین کار ایران قانون کار ایران که در سال ۱۳۶۹ با هدف حمایت از کارگران و کارمندان تصویب شد، در مواد ۶۲ تا ۷۴ انواع مرتصی را تعریف کرده است.

مرخصی استحقاقی یکی از مهمترین و پرکاربردترین این دستهها میباشد. تعریف مرخصی استحقاقی و مبنای قانونی آن هر کارگر یا کارمندی که در طول سال به کار خود ادامه دهد، حق دارد بدون کسر از حقوق، به مدت مشخصی از کار غایب باشد. این حق مرخصی استحقاقی نامیده میشود؛ زیرا قانونگذار آن را به عنوان یک استحقاق غیرقابل انکار برای شاغل تعیین کرده و کارفرما نمیتواند از آن کاست.

بر اساس ماده ۶۴ قانون کار، تمام شاغلان بخش دولتی و خصوصی از این مزیت بهرهمند میشوند. از آنجا که این محاسبه بر پایه سالانه است، به آن مرخصی سالانه نیز میگویند. مدت زمان مرخصی استحقاقی در قانون کار طبق قانون کار، مرخصی استحقاقی به میزان دو و نیم روز در هر ماه کاری، یعنی ۲۶ روز در سال محاسبه میشود که با احتساب روزهای جمعه به ۳۰ روز (یک ماه کامل) میرسد. روزهای تعطیل رسمی جزو ایام مرخصی محسوب نمیشوند.

برای کسانی که کمتر از یک سال کار کردهاند، مرخصی به نسبت زمان کارکرد محاسبه میگردد. در مشاغل سخت و زیانآور، این مدت متفاوت است و کارکنان این حرفهها سه روز در ماه (معادل پنج هفته در سال) مرخصی دارند که میتواند در دو نوبت شش ماهه مصرف شود. همچنین برای کارگاههایی با کمتر از ده کارمند، بر اساس آئیننامه ۱۹۱۰ قانون کار، مرخصی استحقاقی ۲۱ روز در سال تخمین زده شده است.

قوانین ذخیره و نقد کردن مرخصی شاغلان میتوانند تا ۹ روز از مرخصی مصرف نشده را به سال بعد انتقال دهند. بقیه روزهای باقیمانده باید به صورت نقدینگی (معادل حقوق) به کارگر پرداخت شود. کارمندان بخش دولتی نیز امکان ذخیره تا ۱۵ روز مرخصی سالانه خود را دارند. انواع مرخصی استحقاقی ۱. مرخصی ساعتی بر اساس ماده ۷۰ قانون کار، مرخصی کمتر از یک روز کامل، مرخصی ساعتی نامیده میشود.

وقتی کارمند تنها برای چند ساعت نیاز به غیبت دارد، میتواند مرخصی ساعتی (بین ۲ تا ۶ ساعت) درخواست نماید. اگر این مدت از ۶ ساعت تجاوز کند، به عنوان یک روز کامل مرخصی روزانه از سهمیه استحقاقی کسر میشود. ۲. مرخصی شیردهی (پاس شیر) ماده ۷۸ قانون کار به مادران دارای کودک زیر ۲ سال حق داده تا به ازای هر ۳ ساعت کار، نیم ساعت جهت شیردهی مستثنی شوند.

به عبارت دیگر این مادران میتوانند تا دو سالگی فرزند، یک ساعت زودتر از محل کار خارج شوند. ۳. مرخصی کارگران فصلی کارگران فصلی کسانی هستند که تنها بخشی از سال مشغول به کار هستند. محاسبه مرخصی این گروه بر اساس ماههای کارکرد و با توافق طرفین قرارداد انجام میپذیرد (ماده ۶۸ قانون کار). ۴.

مرخصی حج بر پایه ماده ۷۲، شاغل میتواند برای ادای حج واجب تا یک ماه مرخصی استفاده کند، به شرطی که از مرخصی استحقاقی خود در آن سال استفاده نکرده باشد. در غیر این صورت میتواند از مرخصی بدون حقوق بهرهمند شود. تفاوتهای بنیادین مرخصی استحقاقی و استعلاجی این دو مرخصی پرکاربردترین موارد هستند اما ماهیت کاملاً متفاوتی دارند.

مرخصی استعلاجی برای درمان و نقاهت بیماری است و سقف زمانی مشخصی ندارد؛ پزشک معالج مدت لازم را تجویز میکند. اما برای مرخصیهای بیش از ۱۵ روزه و ۶۰ روزه، تأیید پزشک معتمد یا کمیسیون پزشکی تأمین اجتماعی الزامی است. اگر بیماری سختدرمان باشد و مرخصی به یک سال برسد، فرد ممکن است به بازنشستگی پیش از موعد واریده شود.

برای کارمندان دولت، مرخصی استعلاجی تا ۴ ماه با گواهی پزشک معتمد و بیش از آن با تأیید شورای پزشکی وزارت بهداشت امکانپذیر است. قوانین مرخصی استعلاجی برای کارگران تحت پوشش تأمین اجتماعی و سایر بیمهگرها پیچیدگیهای خاص خود را دارد؛ لذا مشورت با وکیل یا مشاور حقوقی کار پیش از اقدام ضروری است.

نکات کلیدی و پرکاربرد در مورد مرخصی استحقاقی روزهای تعطیل رسمی (مانند جمعه و روز کارگر) جزو مرخصی محسوب نمیشوند و کارفرما حق کسر آنها را ندارد (ماده ۶۲). در صورت اختلاف بر سر مرخصی، مرجع حل اختلاف اداره کار است. در صورت استعفا یا ترک کار، وجه مرخصی ذخیرهشده از بین میرود (مگر در موارد بازنشستگی، از کار افتادگی، تعطیلی کارگاه یا فوت که مطالبات به کارگر یا وارثان پرداخت میشود – ماده ۷۱).

اگر در طول مرخصی استحقاقی فرد بیمار شود، میتواند درخواست تبدیل به مرخصی استعلاجی دهد تا سهمیه استحقاقی اش محفوظ بماند. بر اساس ماده ۶۹، امکان جابهجایی زمان مرخصی بین کارگران با توافق وجود دارد. پاسخ به سوالات متداول مرخصی استحقاقی دقیقاً چیست؟ حق سالانه هر شاغل برای غیبت از کار به مدت دو و نیم روز در ماه (معادل ۳۰ روز در سال) بدون کسر از حقوق. این مرخصی چند نوع دارد؟

شامل مرخصی ساعتی، مرخصی شیردهی، مرخصی حج و مرخصی کارگران فصلی میشود. آیا روزهای تعطیل در مرخصی استحقاقی گنجانده میشوند؟ خیر، طبق قانون کار روزهای تعطیل رسمی از مرخصی استحقاقی جدا هستند. آیا میتوان مرخصی را ذخیره کرد؟ بله، کارگران میتوانند ۹ روز و کارمندان دولت تا ۱۵ روز را به سال بعد انتقال دهند. تفاوت مرخصی استحقاقی و استعلاجی در چیست؟

استحقاقی حق همه شاغلین است، اما استی مخصوص دوران بیماری و درمان است و نیازمند تجویز پزشک و تأییدات قانونی میباشد. سربازان آیا مرخصی استحقاقی دارند؟ قانون کار برای سربازان وظیفه مرخصی استحقاقی تعریف نکرده و مرخصیهای آنها تابع نظر فرماندهی پادگان است. نظر شما چیست؟ شما چه تجربهای در نحوه درخواست و استفاده از مرخصی استحقاقی داشتهاید؟ آیا قوانین فعلی پاسخگوی نیازهای شاغلین هستند؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.