فاصله عاطفی عامل اصلی تنهایی است

معمای بیگانگی در جمع چرا با وجود دیگران حس تنهایی میکنیم؟

تحقیقات جدید نشان میدهد که تنهایی تنها ناشی از انزوا فیزیکی نیست، بلکه ریشه در فاصله عاطفی با اطرافیان دارد. فیی سم کار، محقق در حوزه روانشناسی، توضیح میدهد که انسانها مانند تکههای پازل به جستجوی جایگاه خود میگردند، اما گاهی دیگران باعث میشوند حس کنیم هیچ مکانی برای ما وجود ندارد. حتی در حضور دوستان یا شریک زندگی، ممکن است فرد نامرئی احساس کند یا ناچار شود شخصیتی دیگر را نمایش دهد.

فاصله عاطفی عامل اصلی تنهایی است

فایا آلبرتی، نویسنده کتاب زندگینامه تنهایی، تأکید میکند که تحقیقات او ثابت کرده فاصله فیزیکی علت تنهایی نیست، بلکه شکاف عاطفی با دیگران عامل اصلی است. تنهاترین افرادی هستند که از روابط خود رضایت کامل انتظار دارند، اما این انتظار برآورده نمیشود. سم کار از دریافت نامهای خبر میدهد که در آن زنی ۵۰ سال ازدواج را توصیف کرده و همسر را منبع اصلی تنهایی خود معرفی میکند. وقتی یکی از طرفین رابطه تنها به ارتباط فیزیکی اهمیت دهد و طرف دیگر پیوند فکری و عاطفی جستجو کند، هر دو در کنار هم دچار تنهایی میشوند.

تنهایی بخش ذاتی از وجود انسان

اولیویا رمز، پژوهشگر سلامت روان در دانشگاه کمبریج، میگوید درک ما از روابط تعیینکننده حس تنهایی است. اگر نیازهای عاطفی برآورده نشوند، حتی در میان جمع هم تنهایی احساس میشود. برخی محققان معتقدند تنهایی نقش تکاملی داشته و مانند گرسنگی، انسان را به سمت اصلاح شرایط اجتماعی سوق میدهد. برای اجداد ما، انزوا به معنی خطر و کاهش شانس بقا بود، بنابراین مغز مکانیزم عصبی ایجاد کرد تا آنها را به سمت گروه ببرد.

تحول مفهوم تنهایی در تاریخ

آلبرتی اشاره میکند که پیش از قرن نوزدهم، مفهوم امروزی تنهایی وجود نداشت. تنهابودن به معنای تکروی بود و بار منفی نداشت. ویلیام وردزورث در شعر معروف خود تنهابودن را توصیف کرده، نه حس کمبودی. با تضعیف باورهای سنتی، رشد شهرها و پراکندگی خانوادهها، حس بیگانگی تشدید شد. فردگرایی نقش مهمی در این تحول ایفا کرده و فقدان مراقبت اجتماعی، تنهایی را نتیجه طبیعی زندگی مدرن کرده است.

تفکیک تنهایی گذرا و مزمن

اولین قدم برای مقابله، شناخت تفاوت بین تنهایی گذرا و مزمن است. رمز توصیه میکند اگر تنهایی زندگی، کار یا روابط را مختل کرده و غمگین کرده باشد، مشورت با متخصص ضروری است. همچنین باید میان تنهایی انتخابی و اجباری تمایز قائل شد. بسیاری از افراد به دلایل سن، بیماری، فقر یا تبعیض به اجبار منزوی میشوند که حل آن نیازمند اقدامات سطح جامعه و دولت است.

برقراری ارتباط با غریبهها مفید است

تحقیقات ۲۰۱۴ دانشگاههای شیکاگو و برکلی نشان داد که اگرچه مسافران پیش از سفر با غریبه گفتگو کردن را دلچسب نمیدانستند، اما آنهایی که مکالمه کردند، از سفر لذت بیشتری بردند. پیش از آزمایش تنها ۴۰ درصد انتظار موفقیت را داشتند، اما در عمل همه موفق شدند. این یافتهها الهامبخش شرکتهای حملونقل در بریتانیا شد تا واگنهای مخصوص گفتگو راهاندازی کنند. روانشناسان این پدیده را شکاف دوستداشتن مینامند؛ بسیاری گمان میکنند کمتر از واقعیت دوستداشتنی به نظر میرسند که مانع برقراری ارتباط میشود.

استراتژیهای خروج از تنهایی

آلبرتی هشدار میدهد هرچه بیشتر تنها بمانیم و به حالت خود عادت کنیم، برقراری ارتباط سختتر میشود. حس طردشده بودن میتواند نگاههای بیضرر را تهدید تلقی کند و این سوءتفاهم به واقعیت تبدیل شود. پیشنهاد میشود با ارامش و احترام مکالمهای آغاز کنید. تعیین هدف روزانه گفتگو با یک نفر، اعتماد به نفس را افزایش و ترس از طرد را کاهش میدهد. حتی سلام یا تشکر ساده میتواند حالت روحی را بهبود بخشد.

نیاز به روابط عمیق و تماس فیزیکی

تنها ارتباطات سطحی کافی نیست؛ روابط معنادار و عمیق ضروری هستند. رمز فعالیتهای داوطلبانه را راهی موثر میداند، زیرا تمرکز را از مشکلات خود به نیازهای دیگران معطوف میکند و حس تعلق را تقویت میکند. تماس فیزیکی نیز اهمیت زیادی دارد. مطالعه ۲۰۲۰ نشان داد افراد دریافتکننده تماس فیزیکی کوتاه، حس نادیدهگرفتهشدن کمتری داشتند، بهویژه اگر مجرد بودند.