کشف غیرمنتظره در اعماق دریا: ثبت اولین عکس از سرپاور جنوبگان، بزرگ‌ترین ماهی مرکب دنیا_مجله رشد

بولستد، زیست‌شناس متخصص نرم‌تنان سرپاور در دانشگاه فناوری اوکلند نیوزیلند و مشاور علمی مؤسسه‌ی اشمیت، بلافاصله به ماهیت حاضر کشف‌شده پی برد. او با اولین نگاه به فیلم‌ها، گمان زد که این حاضر می‌تواند همان طوری باشد که زمان‌ها دنبالش بودند. او به نیویورک‌تایمز او گفت: «تقریباً بلافاصله با گمان بسیاری تشخیص دادم این همان چیزی است که دنبالش بودیم.»

نزدیک به یک قرن از اولین توصیف این حاضر شگرف در مقاله‌های علمی می‌گذرد. سرپاور جنوبگان در بزرگ‌سالی حتی از گونه‌ی معروف ماهی مرکب غول‌پیکر (Architeuthis dux) و هر حاضر بی‌مهره‌ی شناخته‌شده‌ی دیگر نیز بزرگ‌تر می‌بشود. طول بدن این ماهی در برخی موارد به ۶ یا حتی ۷ متر می‌رسد.

قدیمی‌ترین مدارک علمی مربوط به این سرپاور جنوبگان به سال ۱۹۲۵ بازمی‌گردد؛ وقتی که محققان تنها بازوهایی از این جانور را در شکم نهنگی شکارشده یافتند. به باور زیست‌شناسان، زیاد تر زندگی این جاندار در تاریکی اعماق دریا سپری می‌بشود. بولستد معتقد است که بعضی اوقات می‌توان اعضای بالغ گونه را در زمان تغذیه از طعمه‌های قلاب‌خورده در نزدیکی سطح آب دید، در حالی که اعضای جوان‌تر امکان پذیر در تورهای عمق‌روب دچار شوند.

با‌این‌حال، تا بحال هیچ تصویری از سرپاور جنوبگان در زیستگاه طبیعی‌اش به ثبت نرسیده می بود. علت مهم، وسعت عظیم جنوبگان است. افزون‌بر‌این، حرکت گریزنده‌ی این ماهی مرکب نیز عامل مؤثری به‌شمار می‌رود. بولستد توضیح می‌دهد: «آن‌ها نسبت به محیط اطراف‌شان زیاد حساس می باشند، چون هر آشفتگی در ستون آب می‌تواند نشانه‌ای از وجود شکارچی باشد.»

در بین شکارچیان بالقوه‌ی ماهی مرکب، نهنگ عنبر جایگاه اختصاصی‌ای دارد؛ پستانداری غول‌پیکر که می‌تواند تا عمق دو کیلومتری شیرجه بزند. این چنین سختی تکاملی شدیدی، علتشده است که سرپاور جنوبگان یکی از منحصربه‌فردترین ویژگی‌ها را در قلمروی جانوران داشته باشد: چشمانی بزرگ‌تر از توپ بسکتبال.

علاوه‌بر اندازه‌ی بزرگ چشم‌ها، وجود قلاب‌ها و مکنده‌ها روی بازوها و شاخک‌های این ماهی مرکب، یکی از نشانه‌های کلیدی گونه است. بولستد نیز در فیلم برای شناسایی سرپاور جنوبگان از همین ویژگی‌ها منفعت گیری کرد.

فیلم موردبحث توسط زیردریایی سوباسشن به ثبت رسیده است؛ ابزاری پیشرفته که در مأموریت‌های ژرف دریا به کار می‌رود. این عملیات بخشی از پروژه‌ای مشترک با برنامه‌ی «سرشماری اقیانوس‌ها» می بود که به‌منظور شناسایی گونه‌های ناشناخته و با حمایتبنیاد نیپون و نکتون اجرا می‌بشود. زیردریایی در زمان نفوذ در آب، برای لحظه‌ای مختصر توقف داشت و یک دفعه، موجودی شفاف و کنجکاو از روبه رو دوربین عبور کرد.

مشاهده‌ی باقی مانده نیمه‌هضم‌شده‌ی سرپاور جنوبگان، وقتی فقط در شکم نهنگ‌ها مقدور می بود. اما اکنون، با پشتیبانی فناوری پیشرفته، دوربین‌های زیردریایی‌ها به صحنه‌ای برای ثبت لحظه‌های زندگی آن‌ها تبدیل شده است. با وجود همه‌ی پیشرفت‌ها، ماجراجویی بولستد برای یافتن مثالی بالغ سرپاور جنوبگان هم چنان ادامه دارد.

دلنشین اینجاست که نخستین برخورد مستند با بزرگ‌ترین گونه‌ی ماهی مرکب نه با غولی ترسناک در اعماق اقیانوس، بلکه با موجودی کوچک در مرحله‌ای ابتدایی از زندگی‌اش صورت گرفته است: این ماهی شفاف و کوچک زیاد تر به مجسمه‌ای شیشه‌ای شباهت دارد. بولستد جمع‌بندی می‌کند: «واقعاً خوشحالم که اولین نگاه ما به حاضر کوچکی است که روزی به یک غول واقعی تبدیل خواهد شد.»