
جهان در حال انبساط است اما انسانها و اتمها منبسط نمیشوند
کیهان که در مقایسه با سیاره زمین موجودیتی بسیار بزرگتر محسوب میشود، در حال انبساط است. این انبساط با دقت به تابش پسزمینه کیهانی (CMB) با سرعتی حدود ۶۷.۵ کیلومتر بر ثانیه در هر مگاپارسک (معادل ۳ میلیون و ۲۶۰ هزار سال نوری) رخ میدهد. در همین حال، با اندازهگیری فاصله ستارگان متغیر قیفاووسی از طریق رصد جابجایی قرمز نور آنها در طول سفر در سراسر کیهان، نرخ انبساط حدود ۷۳ کیلومتر بر ثانیه در هر مگاپارسک برآورد شده است.
تنش هابل و چالشهای نجوم
هرچند تعداد کمی از دانشمندان معتقدند جهان اصلا در حال انبساط نیست، جامعه نجوم به طور کلی در تلاش است تا انبساط جهان را اصلاح کند و تنش هابل، یعنی اختلاف بین اندازهگیریهای شدت انبساط را توضیح دهد. مشاهدات از انبساط شتابدار کیهان حکایت میکنند و نشان میدهند که برای توضیح علت این پدیده، به فهمیدن انرژی تاریک، انرژی بیگانه یا پدیدهای فراتر از قلمرو دانش جاری نیاز داریم. در مجموع، معماهای مربوط به شدت انبساط جهان تا به امروز حلنشده باقی ماندهاند.
آیا ما نیز با جهان منبسط میشویم؟
در حالی که دانشمندان با سوالات پیچیده روبرو هستند، مفهوم انبساط جهان برای کاربران اینترنت سوالبرانگیز شده است اگر جهان در حال انبساط است، آیا ما نیز همراه با آن منبسط میشویم؟ هرچند این سوال در نگاه اول ساده و حتی مسخره به نظر برسد، برای افرادی که برای اولین بار با مفاهیم اخترفیزیک آشنا میشوند، کاملا منطقی است. اما پاسخ مختصر خیر است. مواد شناختهشده و محبوب برای ما از میوههای خوشمزه گرفته تا دوستان و عزیزانمان، همراه با کیهان منبسط نمیشوند.
انبساط تنها بر فضاهای آزاد از گرانش اثر میگذارد
در واقع انبساط جهان تنها بر مناطقی از کیهان تأثیر میگذارد که توسط نیروهای دیگر به یکدیگر متصل نیستند. در نتیجه، انبساط بر فاصله بین اجرام منظومه شمسی، مثلا فاصله زمین و خورشید، تأثیری نمیگذارد؛ چون این دو جرم توسط نیروی گرانش در کنار هم نگه داشته میشوند. در مقابل، اجرام رها از گرانش، همانند دو کهکشان، آنقدر از یکدیگر دور هستند که گرانش اثری بر نگهداشتن آنها در کنار یکدیگر ندارد؛ در نتیجه دو کهکشان با انبساط فضای بینشان از یکدیگر دور میشوند. باید در نظر داشت که خود کهکشانها که توسط گرانش ماده و تأثیر گستردهتر ماده تاریک به هم متصل شدهاند، منبسط نمیشوند و تنها فضای بین آنها گسترش مییابد.
نیروهای هستهای و الکترومغناطیسی مانع انبساط اتمها میشوند
در همین حال، اتمهایی که ما و دوستانمان و جهان اطرافمان را تشکیل میدهند، در تودههای ساختاریافته خود توسط نیروی هستهای قوی، نیروی الکترومغناطیسی و نیروی هستهای ضعیف در کنار هم نگه داشته میشوند. این نیروها حتی از گرانش که سیارهها را به هم متصل میکند، قویتر هستند و انبساط جهان بر آنها تسلط نمیکند. در نتیجه، لازم نیست دلسرد یا مضطرب انبساط خودمان در کنار جهان باشیم.