عمل جسورانه سوئیس: منفعت گیری از نرم‌افزارهای متن‌باز برای نهادهای دولتی اجباری شد_مجله رشد

سوئیس با تصویب قانونی مبنی بر منفعت گیری از نرم‌افزارهای متن‌باز (OSS) در آژانس‌های قسمت عمومی، گامی مهم در جهت شفافیت و کارایی عملیات دولتی برداشته است. این عمل که بخشی از «قانون فدرال درمورد‌‌ی منفعت گیری از راه حلهای الکترونیکی برای انجام ماموریت های دولتی» (EMBAG) است، مقصد افزایش شفافیت، امنیت و کارایی در عملیات دولتی را جستوجو می‌کند.

بر پایه گزارش ZDNet، قانون تازه رویکردی به نام «نهاد عمومی، کد عمومی» را الزامی می‌کند و از آژانس‌های دولتی می‌خواهد در سراسر قسمت عمومی از OSS منفعت گیری کنند. این قانون‌گذاری نه تنها منفعت گیری از نرم‌افزارهای اوپن سورس را ترویج می‌کند، بلکه افشای کد منبعِ هر نرم‌افزاری که خود قسمت عمومی گسترش داده و نرم‌افزاری که برای آن قسمت گسترش‌داده شده را نیز الزامی می‌کند، یقیناً با استثنائاتی برای حقوق شخص ثالث و نگرانی‌های امنیتی.

ضمانت دولت سوئیس به راه‌حل‌های متن‌باز او گفت و گو تازه‌ای نیست؛ در سال ۲۰۱۱، دادگاه عالی فدرال سوئیس، اپلیکیشن دادگاه خود، Open Justitia را تحت مجوز OSS انتشار کرد؛‌ با‌این‌حال، این عمل با مخالفت شرکت‌های نرم‌افزاریِ حقوقی روبه رو شد و بیشتر از یک دهه او گفت و گو‌های سیاسی و حقوقی را به‌جستوجو داشت.

افزون بر الزامات مرتبط با نرم‌افزار‌ها، EMBAG انتشار کردن داده‌های دولتیِ غیرشخصی و غیرحساس برای امنیت سرزمین را نیز برای عموم الزامی می‌کند؛ انتظار می‌رود این رویکرد دوگانه‌ی هم راستا با اصل Open by default، به‌کارگیری مجدد‌ی نرم‌افزار‌ها و داده‌ها را راحت‌تر کند و در‌عین‌حال، شفافیت حاکمیت را افزایش دهد.

رویکرد سوئیس درمورد‌ی موارد یاد‌شده، با دیگر کشورهای اروپایی همسو است؛ به‌گفتن مثال، ژاندارمری ملی فرانسه در زیاد تر کامپیوتر‌های خود از لینوکس منفعت گیری می‌کند. در آلمان، ایالت شلسویگ-هولشتاین اخیراً در ۳۰ هزار کامپیوتر، لینوکس و LibreOffice را جانشین محصولات مایکروسافت کرد.

اتحادیه‌ی اروپا نیز از طریق ابتکاراتی همانند برنامه‌ی نظارت بر نرم‌افزارهای رایگان و متن‌باز (موسوم به FOSSA) از نرم‌افزار‌های متن‌باز حمایتکرده است؛ هرچند نگرانی‌هایی وجود دارد که این اتحادیه، بودجه‌ی یکی از اساسی‌ترین منبع های فراهم مالی برای نرم‌افزار‌های متن‌باز را افت دهد.

در روبه رو کشورهای اروپایی، حمایتاز نرم‌افزار‌های متن‌باز در ایالات متحده زیاد محدود‌تر است؛ به‌گفتن مثال، سیاست کد منبعِ فدرال (Federal Source Code Policy) الزام می‌کند که سازمان‌های دولتی، ۲۰ درصد از کدهای اختصاصی خود را به گفتن OSS انتشار کنند. اداره خدمات عمومی (GSA ) نیز سازمان‌هایش را ملزم کرده که همه کد‌های منبع‌باز خود را ذکر و انتشار کنند.

تفاوت آمریکا با سوئیس این است که هیچ قانونی، منفعت گیری از نرم‌افزارهای متن‌باز را اجبار نمی‌کند. اگر برنامه‌ی تازه‌ی دولت سوئیس نتایج خوبی کسب کند، می‌تواند به الگویی برای تحول بیش‌تر در سراسر اروپا و ایالات متحده تبدیل بشود.