کشف آتشفشان یزرو مونس در کنار محل فرود مریخنورد پرسویرنس؛ اثرات بر زیستپذیری مریخ

کشف آتشفشان یزرو مونس در کنار محل فرود مریخنورد پرسویرنس؛ اثرات بر زیستپذیری مریخ, مریخ میزبان بلندترین کوه منظومه شمسی به نام المپوس است، اما پژوهشهای اخیر نشان میدهد تعداد آتشفشانهای این سیاره از پیشینههای شناختهشده بسیار بیشتر باشد. شواهد جدید حاکی از وجود یک آتشفشان نهان در لبه دهانه برخوردی یزرو است، دقیقاً در منطقهای که مریخنورد پرسویرنس ناسا از سال ۲۰۲۱ در آن کاوش میکند.

ویژگیهای کوه یزرو مونس این ساختمان زمینشکلی که اکنون یزرو مونس نامگذاری شده، با قطری نزدیک به ۲۱ کیلومتر تقریباً نیمی از پهنه دهانه برخوردی را در بر میگیرد. ارتفاع آن کمتر از دو کیلومتر است و اگرچه دهانهای دارد، فاقد بسیاری از ویژگیهای ظاهری آتشفشانهای کلاسیک میباشد. این کوه سالها در دید مستقیم قرار داشت، اما ماهیت آتشفشانی آن تا اخیر پنهان مانده بود.

شواهد سنگی که به کشف منجر شد مریخنورد پرسویرنس در دهانه یزرو که پیشیناً یک دریاچه باستانی بوده، نه تنها رسوبات لایهلایه بلکه حجم قابلتوجهی از سنگهای آتشفشانی نیز شناسایی کرد.

کوواس کینیونز از دانشگاه براون، با الهام از کار پیشین بریانی هورگان در دانشگاه پوردو، این فرضیه را در دوران کارشناسی و تحت نظارت پروفسور جیمز ری در مؤسسه فناوری جورجیا پیگیری کرد. ری از سال ۲۰۰۷ با مشاهده تصاویر کموضوح، شباهت این کوه به یک آتشفشان را حدس زده بود، اما تصاویر با رزولوشن بالا برای تأیید در دسترس نبودند.

اهمیت زیستپذیری و ترکیب سیستمهای آبی-آتشفشانی وجود فعالیت آتشفشانی در دهانه یزرو احتمال زیستپذیری را تقویت میکند؛ زیرا هیدروترمالهای ناشی از آتشفشانزایی میتوانند انرژی و مواد شیمیایی مورد نیاز برای حیات اولیه را در محیطهای آبی فراهم آورند. پروفسور ری تأکید میکند که هموجود سامانههای رسوبی (آبی) و آتشفشانی، یزرو را به منحصرفردترین و ارزشمندترین محل کاوش بر روی مریخ تبدیل کرده است.

چالشهای آینده و برنامه برگشت نمونهها این کشف با تلفیق دادههای مدارگردهای قدیمی و جدید مانند مارس ادیسی امکانپذیر شد.

شناسایی یزرو مونس پرسش مهمی را مطرح میسازد چند آتشفشان دیگر هنوز در سیاره سرخ ناشناخته ماندهاند؟